Filosofisch Leiderschap in een veranderende wereld
Voor leiders en veranderaars die betekenisvol willen handelen in de dynamische wereld waarin we leven en werken
(momenteel nog slechts één plaats beschikbaar voor module 3 en module 4)
Locatie: Landgoed ISVW te Leusden
Inhoud: Vier filosofische thema’s | Bekijk het programma
Begeleiding: Wie zijn de docenten? | Bekijk ze hier
Planning: Start 15 april 2026 | Bekijk de planning
Resultaat: Certificaat en 45 PE punten | Bekijk alle praktische informatie


Diepgang in wezenlijke filosofische vraagstukken
Praktische oefeningen om vrij en met focus te denken
Erkend opleider (NRTO & CRKBO) met PE-punten
Verdiept het denken om scherper te besluiten
Brochure downloaden?
Vraag met een klik op de knop een gratis brochure aan.








Wat is Filosofisch leiderschap?
Filosofisch leiderschap is het lef om te twijfelen, je eigen aannames te onderzoeken en je blik te verruimen. Door verschillende perspectieven in te nemen ontwikkel je perspectivistische lenigheid: een vermogen om de complexiteit van de wereld werkelijk te zien. Dit leiderschap ontstaat niet uit snelle antwoorden, maar uit een dieper begrijpen en een ruimer denkvermogen.
Waarom Filosofisch leiderschap in een veranderende wereld?
Deze trainingsreeks gaat over de wereld van nú, de wereld waarin we leven en werken. Filosofisch leiderschap helpt je stil te staan bij wat er werkelijk toe doet, om richting te vinden in je werk en leven en te handelen vanuit wie je bent en wat je kunt betekenen.
De trainingsreeks is bedoeld voor leiders en veranderaars, zoals ondernemers, bestuurders, managers en strategische professionals, inclusief toezichthouders en beleidsadviseurs.![]()
Wat gaan we doen?
Vier modules over zin, werk & de wereld:
Module 1 – Identiteit & maskers
Wie denk je dat je bent – of moet zijn? Onderzoek met de inzichten van Locke, Hume, Goffman en Parfit wie je echt bent, los van de rollen en maskers die je dagelijks draagt.
Module 2 – Solidariteit & tolerantie
Hoe leef je samen met wie je het fundamenteel oneens bent? Verken met John Stuart Mill, Erasmus en Spinoza de grenzen van verdraagzaamheid en solidariteit in werk en samenleving.
Module 3 – Tijd & aandacht
Hoe maak je ruimte voor aandacht in een volle wereld? Leer met filosofen als Heraclitus, Kant, Bergson en Hannah Arendt hoe je echte aanwezigheid cultiveert te midden van constante afleiding.
Module 4 – Geluk & werk
Werk je om te leven of leef je om te werken? Onderzoek wat geluk betekent in relatie tot werk en zingeving met Epicurus, Montaigne, Nietzsche en boeddhistische inzichten.
Programma: Filosofisch Leiderschap in een veranderende wereld
Module 1 – Identiteit & Maskers
15 & 16 april 2026
Wie denk je dat je bent – of moet zijn?
Identiteit gaat over wie we van binnen zijn, maar ook over de maskers die we voor de buitenwereld opzetten. Hoe weet je wie je echt bent? En in hoeverre speel je een rol die anderen van je verwachten? Is er een vaste kern, of verschuift alles voortdurend?
In deze denktraining onderzoeken we hoe grote filosofen zoals John Locke, David Hume, Erving Goffman en Derek Parfit over het zelf en identiteit dachten. We duiken in vragen als: Is jouw zelf een optelsom van herinneringen? Of is het een toneelstuk waarin je verschillende rollen speelt? En wat gebeurt er als die rollen veranderen of zelfs verdwijnen?
Je wordt uitgenodigd om jouw eigen ‘maskers’ en de achterliggende identiteit te ontdekken en te bevragen – op een filosofische en tegelijk persoonlijke manier.
Programma| 15 & 16 april 2026
Dag 1: Over rollen en maskers
- 13:00 uur – Inloop met koffie/thee
- 13:30 uur – Introductie: Identiteit & maskers – Wie ben jij, en wie moet je zijn?
- 15:00 uur – Locke en Hume: Het zelf als herinnering en stroom van ervaringen
- 16:15 uur – Goffman: Rollen, scripts en het sociale toneel
- 17:30 uur – Reflectie: Welke maskers draag jij?
- 19:30 uur – Gezamenlijk diner
Dag 2: Over authenticiteit tussen rol en zelf
- 08:30 uur – Inloop met koffie/thee en lekkers
- 09:00 uur – Parfit’s gedachte-experimenten: Wat blijft er over als het masker valt?
- 10:30 uur – Workshop: Authenticiteit tussen rol en zelf
- 12:00 uur – Lunch
- 13:00 uur – Identiteit in beweging: Verandering, continuïteit en zelfbegrip
- 14:30 uur – Afsluiting: Wie denk je nu dat je bent – of wie wil je worden?
Module 2 – Solidariteit & Tolerantie
6 & 7 mei 2026
Hoe leef je samen met wie je het fundamenteel oneens bent?
Solidariteit en tolerantie zijn kernbegrippen in het publieke en professionele leven. Maar ze zijn allesbehalve vanzelfsprekend. Wat betekent het werkelijk om solidair te zijn – met wie je het oneens bent? En hoe ver reikt tolerantie, wanneer de waarden van de ander jou fundamenteel tegenstaan?
In deze filosofische denktraining onderzoeken we de spanning tussen vrijheid en verantwoordelijkheid, tussen verdraagzaamheid en morele grenzen. Tolerantie is geen neutraal begrip: het vereist oefening in zelfbeheersing, het kunnen uithouden van verschil – zelfs wanneer het schuurt met je diepste overtuigingen.
We starten met John Stuart Mill, die de precaire balans onderzoekt tussen vrijheid van meningsuiting, morele grenzen en sociale solidariteit. Daarna volgen Erasmus en Spinoza, die verdraagzaamheid verbinden aan zachtmoedigheid en redelijkheid en verkennen we Karl Poppers paradox van de tolerantie. Tot slot verdiepen we ons in Hannah Arendts denken over pluraliteit en het belang van publieke ruimte.
We verbinden de ideeën aan jouw werkomgeving en maatschappelijke context. Wat betekent solidariteit in jouw organisatie? Waar botsen jouw tolerantiegrenzen met je professionele verantwoordelijkheden?
Programma | 6 & 7 mei 2026
Dag 1 – Grenzen van vrijheid en verdraagzaamheid
- 13:00 uur – Inloop met koffie/thee
- 13:30 uur – Introductie: Vrijheid, tolerantie, solidariteit – een precair evenwicht
- 15:00 uur – John Stuart Mill: Vrijheid van meningsuiting en morele grenzen
- 17:00 uur – Snack
- 17:30 uur – Erasmus & Spinoza: Verdraagzaamheid, redelijkheid en zachtmoedigheid
- 19:30 uur – Afsluiting van de dag met gezamenlijk diner
Dag 2 – Tolerantie als morele oefening
- 08:30 uur – Inloop met koffie/thee, cake
- 09:00 uur – Karl Popper en de paradox van tolerantie: kunnen we alles verdragen?
- 11:00 uur – Hannah Arendt: Pluraliteit en de kunst van samenleven
- 12:00 uur – Lunch
- 13:00 uur – Tolerantie op het werk: Wanneer zwijg je? Wanneer grijp je in?
- 14:30 uur – Afsluitende reflectie: grenzen, moed en wederzijds respect
Module 3 – Tijd & Aandacht
27 & 28 mei 2026
Hoe maak je ruimte voor aandacht in een volle wereld?
We leven in een tijd van voortdurende prikkels, waar aandacht zeldzaam en versnipperd is. Maar zonder aandacht geen verbinding, geen diepgang, geen creativiteit. In deze denktraining verkennen we hoe tijdsbeleving en aandacht met elkaar samenhangen. Wat vraagt het om echt aanwezig te zijn — in je werk, je relaties, je denken?
We laten ons leiden door filosofen die aandacht koppelen aan tijd. Heraclitus leert ons dat alles stroomt en aandacht vereist dat we ons verbinden met het moment. Augustinus benadrukt de rol van herinnering en verwachting in onze waarneming. Kant laat zien dat tijd voorwaarde is voor ervaring, en Bergson stelt dat echte aandacht alleen ontstaat in innerlijke duur. Bij Hannah Arendt zien we dat aandacht de basis vormt voor denken en handelen in een gedeelde wereld. Deze training is voor iedereen die zoekt naar focus, rust en betekenis in een tijd van afleiding.
Programma | 27 & 28 mei 2026
Dag 1 – Wat is tijdsbeleving?
- 13:00 – Inloop met koffie/thee
- 13:30 – Intro: Tijd en aandacht – tussen stroom en verwachting
- 15:00 – Kant & Bergson: Aandacht als vermogen tot vertraging
- 16:00 – Wandelgesprek: Wanneer ben jij echt aanwezig?
- 17:00 – Snack
- 17:30 – Film & gesprek: De kracht van verstilling
- 19:30 – Diner & afsluiting
Dag 2 – Aandacht in het dagelijks leven
- 08:30 – Inloop met koffie/thee, cake
- 09:00 – Hannah Arendt: Aandacht als fundament van denken
- 11:00 – Flow, focus en ritme: Hoe ontstaat echte betrokkenheid?
- 12:00 – Lunch
- 13:00 – Aan de slag: Hoe bescherm je aandacht in je werk en leven?
- 14:30 – Gezamenlijke afronding: Wat vraagt aandacht van jouw tijd?
Module 4 – Geluk & Werk
24 & 25 juni 2026
Werk je om te leven of leef je om te werken?
Werk is voor velen meer dan een bron van inkomen: het bepaalt ritme, status, identiteit. Tegelijkertijd leidt het bij steeds meer mensen tot stress, overbelasting en zingevingsvragen. In deze denktraining onderzoeken we filosofische ideeën over geluk in relatie tot arbeid. Moet werk zinvol zijn om gelukkig te zijn? Of ontstaat geluk juist als je loskomt van het streven naar nut en prestatie?
We verkennen visies uit de westerse filosofie – zoals die van Epicurus, Montaigne, Schopenhauer en Nietzsche – én inzichten uit de oosterse traditie, waaronder boeddhistische en taoïstische benaderingen van rust, eenvoud en aandacht.
Wat gebeurt er als we het doel-denken loslaten en leren leven in het moment? Deze training daagt je uit om je eigen werkhouding kritisch te onderzoeken én opnieuw vorm te geven.
Programma| 24 & 25 juni 2026
Dag 1: Geluk als arbeid of als rust?
- 13:00 – Inloop met thee/koffie
- 13:30 – Introductie: Wat is geluk, en welke rol speelt werk daarin?
- 15:00 – Epicurus & Montaigne: Over eenvoud, vrije tijd en tevredenheid
- 16:00 – Filosofische wandeling: Waarin ervaar jij zinvol werk?
- 17:00 – Snack
- 17:30 – Oosterse filosofie: Aandacht, aanvaarding en loslaten van het streven
- 19:30 – Gezamenlijk diner
Dag 2: Werk als roeping of als dwang?
- 08:30 – Inloop met koffie/thee en cake
- 09:00 – Schopenhauer & Nietzsche: Werk tussen lijden en zelfverwerkelijking
- 11:00 – Reflectie: Hoe vrij ben jij in jouw werkkeuzes?
- 12:00 – Lunch
- 13:00 – Dialoog: Kun je gelukkig zijn zonder productief te zijn?
- 14:30 – Afronding: Jouw nieuwe verhouding tot werk & geluk
Slotbijeenkomst | Reflectie, oogst & nieuwe vragen
1 juli 2026 13:00 uur – 19:30 uur, aansluitend diner
Welke inzichten zijn blijven haken? Welke vragen zijn scherper geworden? En hoe vertaal je deze filosofische ontdekkingen naar je dagelijkse praktijk als bestuurder, manager of strateeg?
We sluiten af met een gezamenlijke blik op de toekomst: hoe houd je de filosofische houding levend, ook buiten deze trainingsreeks?
“De filosofische denktrainingen van OVERDENKWERK heb ik ervaren als een rollercoaster langs filosofen en filosofieën die ook vandaag de dag nog ontzettend actueel zijn. Inzicht in denkwijzen en gedachtegangen aan de hand van een zorgvuldig doordachte trainingsreeks hebben mij die verdieping en verrijking gebracht, waar ik naar zocht in mijn groei als mens en manager.
Een trainingsreeks die ik niet had willen missen. Verwacht geen kant-en-klare oplossingen of richtlijnen, maar wel een bloei aan handvatten om die zelf te ontwikkelen.”
Marcel de Groot – Marketing manager Libris
“Mens durf te twijfelen! En dat is wat deze filosofische trainingsreeks doet. Loslaten van je eigen gelijk en de dialoog met jezelf durven aangaan.
Zelden een opleiding gevolgd die mij zowel als mens als bestuurder zoveel heeft verrijkt. Een cadeau dat ik iedereen gun.”
Baukelien van Minnen – Bestuurder De Buitenboordmotor
“Dit jaar heb ik mezelf de rust en de ruimte gegund om een Filosofische Denktraining te volgen. Nu ik erop terug kijk denk ik ‘dat had ik ook eerder kunnen doen’.
Ik heb dit als heel waardevol ervaren zowel voor mijn werkzaam leven als ook voor mijn persoonlijke ontwikkeling. Ik zou het een ieder die dit ook aanspreekt aanraden om zichzelf ook de rust en de ruimte te gunnen om hier aan deel te nemen.”
Anneke Nijhoff – Conceptontwikkelaar FAME
“Het was een geweldige reis! Ik kijk met heel veel plezier terug op de training en de slotbijeenkomst is een mooie afsluiter van het programma. Dank OVERDENKWERK voor deze reeks – waarin speeltijd in denken werd georganiseerd met een ontzettend toffe groep onder de bezielende leiding van Jeroen Flipse!”
“Van de waan van de dag naar de
zichtbare en onzichtbare aannames die we allemaal hebben. Top gedaan
OVERDENKWERK! Dank aan Jeroen Flipse, de andere docenten en natuurlijk
de prachtige dynamische groep. Het was een feestje!”
Maaike Reijlink – Manager regionale samenwerking/concernstrateeg Regio Stedendriehoek
“Ik ben heel dankbaar dat ik aan deze najaarstraining mee heb mogen doen. Je leert kijken vanuit een breder historisch en/of maatschappelijk perspectief en dat is heel waardevol. Ons normen en waarden, de manier waarop we besluiten nemen hebben een lange filosofische traditie die je aan het denken zet of je denken aanscherpt. En, niet onbelangrijk, naast de inhoud is het samenzijn met een diverse groep niet alleen gezellig maar ook een verrijking!”
Bob Haze – Directeur SBO De Sluis
“In de filosofische denktrainingen vond ik eindelijk datgene wat ik al jaren zocht, een verrijking voor mijn rol als directeur-bestuurder maar ook als mens. Juist de combinatie van weten en niet weten, mogen twijfelen, praten over de essenties van het leven in een groep onder begeleiding van een zeer boeiende verteller en denker. Een cadeautje vind ik het altijd! “
Jessica van der Bilt – Wulder
Directeur-bestuurder Stichting Netwerk
“Ik promoot normaal niet snel een cursus of training, maar filosofische denktraining van OVERDENKWERK heb ik als heel waardevol ervaren. Want zeg nou eerlijk; hoe vaak sta jij als bestuurder echt stil bij thema’s als macht, ethiek en legitimiteit? En heb je ruimte om open en vrij vanuit je eigen casuïstiek hierop te bespiegelen? Als je dit herkent dan is de denktraining een absolute aanrader.”
Docenten: Filosofisch Leiderschap in een veranderende wereld
Wij werken met bevlogen en ervaren docenten uit zowel de wetenschap als de praktijk. Onze docenten combineren grote kennis met jarenlange praktijkervaring, waardoor theorie en toepassing samenkomen.
Aan deze trainingsreeks zijn onder anderen de volgende deskundigen verbonden:
Jeroen Flipse
Jeroen Flipse is filosoof, trainer en initiatiefnemer van OVERDENKWERK. Als filosoof is hij bewapend met de gedachten van een breed scala aan filosofen, waaronder Socrates, Plato, Aristoteles, Epicures, Hume, Kant, Nietzsche, Wittgenstein, Sartre en Frankfurt. Hij heeft bijdrages geleverd aan het ISVW (Internationaal Instituut voor de Wijsbegeerte), de BlomBerg Society en het NCD (Nederlandse vereniging van Commissarissen en Directeuren).
Marjan Slob is filosoof, schrijver en droeg van 2023 tot 2025 de eretitel Denker der Nederlanden en heeft een lange staat van dienst als schrijver-onderzoeker voor nationale kennisinstituten (zoals het Planbureau voor de Leefomgeving, de Onderzoeksraad voor Veiligheid, de staf Deltacommissaris). Haar werk verschijnt in kranten en tijdschriften, waaronder Filosofie Magazine en de Volkskrant, waarin zij jarenlang een column had op de opiniepagina’s. Zij spreekt als keynotespreker op tal van congressen.
Cor van Montfort
Cor van Montfort (dr.) is lid van de Onderwijsraad en als senioronderzoeker verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Tevens is hij als research fellow verbonden aan Tilburg University. Hij heeft ruime ervaring in het wetenschappelijk onderwijs en in het geven van trainingen en masterclasses voor bestuurders en toezichthouders in het semipublieke domein (o.a. voor Tias School for business and society, Nyenrode en het Zijlstra-instituut van de VU).
Sabine Winters
Sabine Winters werkt als freelance filosoof op het snijvlak van wetenschap, kunst en technologie. Als professional in de wereld van de filosofie is ze praktisch georiënteerd en geïnteresseerd in het proces van idee-ontwikkeling en het ‘hoe en waarom’ achter een theorie of proces. Sabine geeft onder andere film en filosofie colleges in Utrecht, Wageningen en Arnhem. Naast haar freelance bestaan, is Sabine de oprichter van het interdisciplinaire filosofie-platform Future Based, waar zij samen met een team werkt aan verschillende projecten. Met Future Based organiseert zij discussies, lezingen en publiceert zij podcasts en artikelen.Pieter Wijnsma
Pieter Wijnsma is als netwerkpartner verbonden aan Governance Support. Hij heeft zo’n dertig jaar ervaring als manager en bestuurder (in de openbare) gezondheidszorg. Hij is al vele jaren actief als docent en moderator in opleidingen voor toezichthouders, bestuurders, hogere leidinggevenden en medisch specialisten, onder meer rond het thema ethiek.
“Heel boeiend gebracht! Ik heb alles opgezogen. Ga er nog lang van nagenieten/herkauwen. ”
Hetty Hospes – van Rijn – Directeur Vrije School de Es
Praktische informatie: Filosofisch Leiderschap in een veranderende wereld
Planning: Woensdag 15 april 2026 t/m woensdag 1 juli 2026
Duur en studiebelasting
De trainingsreeks bestaat uit 5 modules verspreid over 9 dagen. Voorafgaand aan elke module ontvangt u relevante teksten en media. De studiebelasting bedraagt circa 3-4 uur voorbereiding per sessie. Netto studietijd: 11 uur per module. Totale studiebelasting inclusief voorbereiding: circa 60 uur.
PE-punten / Permanente educatie
De trainingsreeks is geaccrediteerd door OVERDENKWERK en voldoet aan alle eisen van het NRTO-keurmerk.
Bestuurders en commissarissen van woningcorporaties: 45 PE-punten voor de volledige reeks
Voor losse modules worden de punten proportioneel toegekend
Locatie
De trainingen vinden plaats op het prachtige Landgoed ISVW (Internationale School voor de Wijsbegeerte) in Leusden.
Doelgroep
Voor leiders en veranderaars, zoals ondernemers, bestuurders, managers en professionals die op strategisch niveau werken, waaronder toezichthouders, bestuurssecretarissen, beleidsadviseurs of beleidsmedewerkers.
Aantal deelnemers
Groep 8 – 16 deelnemers.
Investering
De gehele trainingsreeks: €4.375 vrijgesteld van btw
Losse modules: €1.325 per module vrijgesteld van btw
Alle trainingen inclusief: driegangen diner (dag 1), lunchbuffet (dag 2), trainingsmateriaal
Optioneel hotelkamer inclusief ontbijt: €115 per nacht (excl. btw), aanbevolen voor optimaal comfort en deelname
Voorwaarden
Bij inschrijving gelden de algemene voorwaarden van het NRTO Consumenten voor Particulier Onderwijs en Opleidingen.
Inschrijven
U kunt deelnemen aan de gehele leergang of aan losse modules (behalve de slotbijeenkomst).
“Verrijkend, zo’n filosofische
reeks, door de inhoud en de opzet van het programma. En vreugdevol,
door de gesprekken met deelnemers van diverse (professionele) achtergronden”
Liesbeth Minnema – Opgavemanager Assetmanagement Wetterskip Fryslân
Dataoverzicht: Filosofisch Leiderschap in een veranderende wereld
(Momenteel nog slechts één plaats beschikbaar voor module 3 en module 4. U kunt op de reservelijst worden geplaatst.)
Module 1 – Identiteit & maskers
Woensdag 15 april 2026: 13:00 – 19:30 uur, aansluitend diner
Donderdag 16 april 2026: 8:30 – 14:30 uur
Module 2 – Solidariteit & tolerantie
Woensdag 6 mei 2026: 13:00 – 19:30 uur, aansluitend diner
Donderdag 7 mei 2026: 8:30 – 14:30 uur
Module 3 – Tijd & aandacht
Woensdag 27 mei 2026: 13:00 – 19:30 uur, aansluitend diner
Donderdag 28 mei 2026: 8:30 – 14:30 uur
Module 4 – Geluk & werk
Woensdag 24 juni 2026: 13:00 – 19:30 uur, aansluitend diner
Donderdag 25 juni 2026: 8:30 – 14:30 uur
Slotbijeenkomst – Reflectie, oogst & nieuwe vragen
Woensdag 1 juli 2026: 13:00 – 19:30 uur, aansluitend diner
“Een trainingsreeks die ik niet had willen missen. Verwacht geen kant-en-klare oplossingen of richtlijnen, maar wel een bloei aan handvatten om die zelf te ontwikkelen.”
Marcel de Groot – Marketing manager Libris
Over deze trainingsreeks:
- Vier tweedaagse modules en een slotbijeenkomst op het prachtige Landgoed ISVW te Leusden met interactieve filosofie colleges
- 5 x diner en lunches op een bijzondere locatie
- Prachtige boswandelingen in de natuur van een inspirerend landgoed
- Filosofische literatuur van de oorspronkelijke denkers en andere filosofen
Je krijgt het boek Montaigne van Stefan Zweig kado bij deelname aan de trainingsreeks.
Inhoud: Vier filosofische thema’s | Bekijk het programma
Begeleiding: Wie zijn de docenten? | Bekijk ze hier
Planning: Start 15 april 2026 | Bekijk de planning
Resultaat: Certificaat en 45 PE punten | Bekijk alle praktische informatie
(Momenteel nog slechts één plaats beschikbaar voor module 3 en module 4. U kunt op de reservelijst worden geplaatst.)
“Zelden een opleiding gevolgd die mij zowel als mens als bestuurder zoveel heeft verrijkt. Een cadeau dat ik iedereen gun.”
Baukelien van Minnen – Bestuurder De Buitenboordmotor
Ervaringen: Lees de ervaringen van eerdere deelnemers





