Filosofisch Leiderschap in een veranderende wereld

Wie denk je dat je bent – of moet zijn?

Identiteit gaat over wie we van binnen zijn, maar ook over de maskers die we voor de buitenwereld opzetten. Hoe weet je wie je echt bent? En in hoeverre speel je een rol die anderen van je verwachten? Is er een vaste kern, of verschuift alles voortdurend?

In deze denktraining onderzoeken we hoe grote filosofen zoals John Locke, David Hume, Erving Goffman en Derek Parfit over het zelf en identiteit dachten. We duiken in vragen als: Is jouw zelf een optelsom van herinneringen? Of is het een toneelstuk waarin je verschillende rollen speelt? En wat gebeurt er als die rollen veranderen of zelfs verdwijnen?

Je wordt uitgenodigd om jouw eigen ‘maskers’ en de achterliggende identiteit te ontdekken en te bevragen – op een filosofische en tegelijk persoonlijke manier.

Programma

Dag 1: Over rollen en maskers

• 13:00 uur – Inloop met koffie/thee
• 13:30 uur – Introductie: Identiteit & maskers – Wie ben jij, en wie moet je zijn?
• 15:00 uur – Locke en Hume: Het zelf als herinnering en stroom van ervaringen
• 16:15 uur – Goffman: Rollen, scripts en het sociale toneel
• 17:30 uur – Reflectie: Welke maskers draag jij?
• 19:30 uur – Gezamenlijk diner

Dag 2: Over authenticiteit tussen rol en zelf

• 08:30 uur – Inloop met koffie/thee en lekkers
• 09:00 uur – Parfit’s gedachte-experimenten: Wat blijft er over als het masker valt?
• 10:30 uur – Workshop: Authenticiteit tussen rol en zelf
• 12:00 uur – Lunch
• 13:00 uur – Identiteit in beweging: Verandering, continuïteit en zelfbegrip
• 14:30 uur – Afsluiting: Wie denk je nu dat je bent – of wie wil je worden?

Hoe leef je samen met wie je het fundamenteel oneens bent?

Solidariteit en tolerantie zijn kernbegrippen in het publieke en professionele leven. Maar ze zijn allesbehalve vanzelfsprekend. Wat betekent het werkelijk om solidair te zijn – met wie je het oneens bent? En hoe ver reikt tolerantie, wanneer de waarden van de ander jou fundamenteel tegenstaan?

In deze filosofische denktraining onderzoeken we de spanning tussen vrijheid en verantwoordelijkheid, tussen verdraagzaamheid en morele grenzen. Tolerantie is geen neutraal begrip: het vereist oefening in zelfbeheersing, het kunnen uithouden van verschil – zelfs wanneer het schuurt met je diepste overtuigingen.

We starten met John Stuart Mill, die de precaire balans onderzoekt tussen vrijheid van meningsuiting, morele grenzen en sociale solidariteit. Daarna volgen Erasmus en Spinoza, die verdraagzaamheid verbinden aan zachtmoedigheid en redelijkheid en verkennen we Karl Poppers paradox van de tolerantie. Tot slot verdiepen we ons in Hannah Arendts denken over pluraliteit en het belang van publieke ruimte.

We verbinden de ideeën aan jouw werkomgeving en maatschappelijke context. Wat betekent solidariteit in jouw organisatie? Waar botsen jouw tolerantiegrenzen met je professionele verantwoordelijkheden?

Programma

Dag 1 – Grenzen van vrijheid en verdraagzaamheid

• 13:00 uur – Inloop met koffie/thee
• 13:30 uur – Introductie: Vrijheid, tolerantie, solidariteit – een precair evenwicht
• 15:00 uur – John Stuart Mill: Vrijheid van meningsuiting en morele grenzen
• 17:00 uur – Snack
• 17:30 uur – Erasmus & Spinoza: Verdraagzaamheid, redelijkheid en zachtmoedigheid
• 19:30 uur – Afsluiting van de dag met gezamenlijk diner

Dag 2 – Tolerantie als morele oefening

• 08:30 uur – Inloop met koffie/thee, cake
• 09:00 uur – Karl Popper en de paradox van tolerantie: kunnen we alles verdragen?
• 11:00 uur – Hannah Arendt: Pluraliteit en de kunst van samenleven
• 12:00 uur – Lunch
• 13:00 uur – Tolerantie op het werk: Wanneer zwijg je? Wanneer grijp je in?
• 14:30 uur – Afsluitende reflectie: grenzen, moed en wederzijds respect

Hoe maak je ruimte voor aandacht in een volle wereld?

We leven in een tijd van voortdurende prikkels, waar aandacht zeldzaam en versnipperd is. Maar zonder aandacht geen verbinding, geen diepgang, geen creativiteit. In deze denktraining verkennen we hoe tijdsbeleving en aandacht met elkaar samenhangen. Wat vraagt het om echt aanwezig te zijn — in je werk, je relaties, je denken?

We laten ons leiden door filosofen die aandacht koppelen aan tijd. Heraclitus leert ons dat alles stroomt en aandacht vereist dat we ons verbinden met het moment. Augustinus benadrukt de rol van herinnering en verwachting in onze waarneming. Kant laat zien dat tijd voorwaarde is voor ervaring, en Bergson stelt dat echte aandacht alleen ontstaat in innerlijke duur. Bij Hannah Arendt zien we dat aandacht de basis vormt voor denken en handelen in een gedeelde wereld. Deze training is voor iedereen die zoekt naar focus, rust en betekenis in een tijd van afleiding.

Programma

Dag 1 – Wat is tijdsbeleving?

• 13:00 – Inloop met koffie/thee
• 13:30 – Intro: Tijd en aandacht – tussen stroom en verwachting
• 15:00 – Kant & Bergson: Aandacht als vermogen tot vertraging
• 16:00 – Wandelgesprek: Wanneer ben jij echt aanwezig?
• 17:00 – Snack
• 17:30 – Film & gesprek: De kracht van verstilling
• 19:30 – Diner & afsluiting

Dag 2 – Aandacht in het dagelijks leven

• 08:30 – Inloop met koffie/thee, cake
• 09:00 – Hannah Arendt: Aandacht als fundament van denken
• 11:00 – Flow, focus en ritme: Hoe ontstaat echte betrokkenheid?
• 12:00 – Lunch
• 13:00 – Aan de slag: Hoe bescherm je aandacht in je werk en leven?
• 14:30 – Gezamenlijke afronding: Wat vraagt aandacht van jouw tijd?

Werk je om te leven of leef je om te werken?

Werk is voor velen meer dan een bron van inkomen: het bepaalt ritme, status, identiteit. Tegelijkertijd leidt het bij steeds meer mensen tot stress, overbelasting en zingevingsvragen. In deze denktraining onderzoeken we filosofische ideeën over geluk in relatie tot arbeid. Moet werk zinvol zijn om gelukkig te zijn? Of ontstaat geluk juist als je loskomt van het streven naar nut en prestatie?

We verkennen visies uit de westerse filosofie – zoals die van Epicurus, Montaigne, Schopenhauer en Nietzsche – én inzichten uit de oosterse traditie, waaronder boeddhistische en taoïstische benaderingen van rust, eenvoud en aandacht.

Wat gebeurt er als we het doel-denken loslaten en leren leven in het moment? Deze training daagt je uit om je eigen werkhouding kritisch te onderzoeken én opnieuw vorm te geven.

Programma

Dag 1: Geluk als arbeid of als rust?

• 13:00 – Inloop met thee/koffie
• 13:30 – Introductie: Wat is geluk, en welke rol speelt werk daarin?
• 15:00 – Epicurus & Montaigne: Over eenvoud, vrije tijd en tevredenheid
• 16:00 – Filosofische wandeling: Waarin ervaar jij zinvol werk?
• 17:00 – Snack
• 17:30 – Oosterse filosofie: Aandacht, aanvaarding en loslaten van het streven
• 19:30 – Gezamenlijk diner

Dag 2: Werk als roeping of als dwang?

• 08:30 – Inloop met koffie/thee en cake
• 09:00 – Schopenhauer & Nietzsche: Werk tussen lijden en zelfverwerkelijking
• 11:00 – Reflectie: Hoe vrij ben jij in jouw werkkeuzes?
• 12:00 – Lunch
• 13:00 – Dialoog: Kun je gelukkig zijn zonder productief te zijn?
• 14:30 – Afronding: Jouw nieuwe verhouding tot werk & geluk