Filosofische Perspectieven voor Bestuurlijke Wijsheid

Waar gaat Filosofische Perspectieven voor Bestuurlijke Wijsheid over?

De opleiding Filosofische perspectieven voor bestuurlijke wijsheid gaat over het lef om te twijfelen, je eigen aannames te onderzoeken en je oordeelsvermogen te verdiepen. Door verschillende invalshoeken te onderzoeken ontwikkel je meervoudige perspectieven: een vermogen om complexe bestuurlijke vraagstukken werkelijk te zien en te beoordelen. Deze denkopleiding streeft niet naar snelle antwoorden, maar uit een dieper begrip en een ruimer denkvermogen.

Waarom juist nu?

Besturen en strategisch adviseren vraagt steeds vaker om scherp oordeelsvermogen in een wereld vol onzekerheid, complexe belangen en tegenstrijdige informatie. Deze trainingsreeks helpt je stil te staan bij wat werkelijk van waarde is, om doordacht keuzes te maken en rechtvaardig te handelen, ook in situaties waar kaders ontbreken of botsen.

De opleiding is bedoeld voor bestuurders, strategen, beleidsprofessionals en adviseurs die hun denkvermogen willen verdiepen en hun intuïtief oordeelsvermogen willen versterken.

Wat gaan we doen?

Vier modules over macht, kennis en morele oordeelsvorming:

Module 1 – Macht, invloed & legitimiteit

Hoe onderscheid ik feitelijke macht van echte legitimiteit? Welke vormen van gezag zijn gebaseerd op argumenten, en welke op positie of perceptie? U onderzoekt hoe oordelen ontstaan in relaties van invloed en macht, met inzichten van Machiavelli, Rousseau, Habermas en Arendt.

Module 2 – Verstand, gevoel & morele intuïtie

Wanneer volg ik mijn denken, wanneer mijn hart? Hoe verhouden rationele argumenten zich tot emoties en menselijke overtuigingen? U leert intuïtieve oordelen herkennen, begrijpen en bevragen, met inspiratie van Hume, Frankfurt en Singer.

Module 3 – Taal, framing & betrouwbare kennis

Hoe beïnvloedt taal onze perceptie van de werkelijkheid? Welke frames sturen oordelen zonder dat u het merkt? U oefent met precisie, aandacht en conceptuele helderheid, met behulp van Wittgenstein, Foucault en Socrates.

Module 4 – Ethiek, rechtvaardigheid & integriteit

Wat betekent rechtvaardig en eerlijk handelen in een bestuurlijke context? Hoe doorziet u morele valkuilen en dilemma’s in organisaties? U ontwikkelt scherpte en meervoudige perspectieven op ethische vraagstukken, met inzichten van Aristoteles, Kant, Mill en Nussbaum.

Leerdoelen – Filosofische Perspectieven voor Bestuurlijke Wijsheid

1. Doorzien van macht & bestuurlijke patronen
Je leert machtsdynamieken, framing en verborgen aannames in organisaties en besluitvorming te herkennen en te ontleden. Dit scherpt je blik én vergroot je strategisch inzicht.

2. Intuïtief én doordacht beslissen
Je ontwikkelt het vermogen om intuïtie en analytisch denken te verbinden. Je leert intuïtieve signalen beter te verstaan, te duiden en verantwoord mee te nemen in oordeels- en besluitvorming — juist wanneer er geen duidelijke antwoorden zijn.

3. Wijs en rechtvaardig handelen vanuit meerdere perspectieven
Je oefent om complexe vraagstukken te bekijken vanuit morele, sociale, politieke en strategische invalshoeken. Zo ontwikkel je handelingswijsheid die recht doet aan de diversiteit en complexiteit van de werkelijkheid.

4. Reflectie op je professionele rol en verantwoordelijkheid
Je reflecteert met afstand op je eigen rol, invloed en verantwoordelijkheid binnen je organisatie én in de bredere maatschappelijke context, en onderzoekt wat dit betekent voor je manier van kijken, oordelen en handelen.

Programma:  Filosofische Perspectieven voor Bestuurlijke Wijsheid

Module 1 – Macht, invloed & legitimiteit

15-16 september 2027

Hoe onderscheid ik feitelijke macht van echte legitimiteit?

Heb je je ooit afgevraagd wat het onderscheid is tussen macht en gezag? Zijn ze twee zijden van dezelfde medaille, of schuilt er een diepgaand verschil in? In de 16e eeuw schreef Niccolo Machiavelli: “Een sterke leider moet leren om niet altijd goed te willen handelen.” Zijn inzichten in de praktische werking van macht zijn nog steeds relevant en waardevol.

Bij deze filosofische denktraining dagen we je uit om samen met ons na te denken over de complexe relatie tussen macht en gezag. Is macht synoniem aan gezag, of zijn er situaties waarin macht zonder gezag kan bestaan, zoals de Franse denker Jean-Jacques Rousseau suggereerde? En wat gebeurt er als er een crisis in legitimiteit ontstaat? We zullen deze vragen verkennen, niet alleen door de lens van historische denkers, maar ook met behulp van inzichten van 20e-eeuwse politieke filosofen zoals Jurgen Habermas en Hannah Arendt.

Dag 1

• 13:00 uur – Inloop met koffie/thee, cake
• 13:30 uur – Twee denklijnen: Tussen macht & gezag
  
• 15:00 uur – Het sociaal contract denken van Thomas Hobbes & Jean Jacques Rousseau
• 17:00 uur – Snack
• 17:30 uur – Over macht, gezag en geweld: De politieke filosofie van Hannah Arendt
• 19:30 uur – Afsluiting dag met drie gangen diner

Dag 2:

• 08:30 uur – Inloop met koffie/thee, cake
• 09:00 uur – Virtú als deugd – Niccolo Machiavelli
• 11:00 uur – De legitimiteitscrisis in de moderne tijd – Jürgen Habermas
• 12:00 uur – Lunch
• 13:00 uur – Aan de slag: ontwerp een machtsvrije dialoog
• 14:30 uur – Einde programma

Module 2 – Verstand, gevoel & morele intuïtie

13-14 oktober 2027

Wanneer volg ik mijn denken, wanneer mijn hart?

Mogen gevoelens, emoties en sympathie een rol spelen in de keuzes die je maakt in je werk of je leven? Of moet altijd het verstand of het rationele argument de doorslag geven? Het is een lastig dilemma waar je vast regelmatig mee te maken hebt. Wat is rationeel handelen eigenlijk? Is het rationeel om te luisteren naar je gevoel of moet je hiervoor juist je emoties uitschakelen?

Plato stelde dat de mens zich altijd door de rede moet laten leiden. De Britse filosoof David Hume vond juist dat de rede slechts in dienst staat van je passies of emoties. De rede kan ons vertellen hoe je het beste je doelen kunt bereiken, maar niet welke doelen je na moet streven.

Niettemin zijn onze empathische capaciteiten soms grillig en bevooroordeeld. Is het misschien verstandiger om ons verstand te gebruiken en onze emoties even terzijde te schuiven? Of zijn sommige emoties van groter belang dan andere? Naar welke van onze passies we moeten dan luisteren?

Dag 1 

• 13:00 uur – Inloop met koffie/thee, cake
• 13:30 uur – Openingsdilemma’s Hoe te kiezen?
• 15:00 uur – Introductie twee denklijnen: pathos en logos
• 16:00 uur – Logos 1: Stoïcijnse levenskunst – De filosofie van het “gelijkmoedig aanvaarden”
• 17:00 uur – Snack
• 17:30 uur – Pathos 1: De tragedie van Antigone – De onmogelijkheid van de juiste keuze.
• 18:30 uur – Wat te doen in je eigen casus?
• 19:30 uur – Afsluiting dag met drie gangen diner

Dag 2

• 08:30 uur – Inloop met koffie/thee, cake
• 09:00 uur – Pathos 2: Je bent pas vrij als je kunt willen wat je wilt – De filosofie van Harry
  Frankfurt
• 11:00 uur – Wandelopdracht: Wat wil je nou eigenlijk echt?
• 12:00 uur – Lunchbuffet
• 13:00 uur – Logos 2: Jezelf zijn is niet genoeg: Effectief altruïsme – Peter Singer
• 14:30 uur – Einde programma

Module 3 – Taal, framing & betrouwbare kennis

10-11 november 2027

Hoe beïnvloedt taal onze perceptie van de werkelijkheid?

Voor bestuurders, managers en strategen is het nemen van beslissingen op basis van betrouwbare kennis van cruciaal belang. Maar wanneer kunnen we eigenlijk zeker zijn van wat we denken te weten? De grondlegger van de westerse filosofie, Socrates, benadrukte dat twijfel essentieel is voor het vergaren van wijsheid. “Menen te weten is het grootste obstakel in het vergaren van kennis,” stelde Socrates terecht.

Kritisch denken is echter geen aangeboren vaardigheid. In deze denktraining duiken we dieper in de vraag waarom mensen de neiging hebben om onjuiste ideeën op een slimme manier te rationaliseren. Wat drijft dit gedrag en hoe kunnen we dit voorkomen?

Tevens onderzoeken we de cruciale rol van taal in het verwerven van kennis. Middels discoursanalyse ontrafelen we mondelinge, schriftelijke en andere taaluitingen om hun verborgen (politieke) lading te begrijpen. We zullen zelfs onze eigen teksten onder de loep nemen om bewust te worden van de impliciete betekenis die schuilgaat achter vaak ogenschijnlijk onschuldige bewoordingen.

• 13:00 uur – Inloop met koffie/thee, cake
• 13:30 uur – Openingsdilemma’s: Wanneer weet je iets?
  
• 14:00 uur – Socrates – Weten wat je niet weet
• 14:30 uur – Valkuilen van ons denken – Over de kracht van kritisch denken
• 17:00 uur – Snack
• 17:30 uur – Aristoteles – Een oefening in drogredenen
• 19:30 uur – Afsluiting dag met drie gangen diner

Dag 2:

• 8:30 uur – Inloop met koffie/thee, cake
• 9:00 uur – Hoe krijgt taal betekenis?
• 10:00 uur – Ludwig Wittgenstein: Over logica, betekenis en taalspelen
• 11:00 uur – Hoe neutraal is de taal? Michel Foucault over taal, macht en disciplinering
• 12:00 uur – Lunchbuffet
• 13:00 uur – Aan de slag met een discoursanalyse: onderzoek je “eigen tekst” op machtsuitingen, verborgen betekenissen en politieke ladingen.
• 14:30 uur – Afsluiting denktraining

Module 4 – Ethiek, rechtvaardigheid & integriteit

8-9 december 2027

Slotbijeenkomst | Reflectie, oogst & nieuwe vragen

22 december 2027 13:00 uur – 19:30 uur, aansluitend diner

Welke inzichten zijn blijven haken? Welke vragen zijn scherper geworden? En hoe vertaal je deze filosofische ontdekkingen naar je dagelijkse praktijk als bestuurder, manager of strateeg?

We sluiten af met een gezamenlijke blik op de toekomst: hoe houd je de filosofische houding levend, ook buiten deze trainingsreeks?

“De filosofische denktrainingen van OVERDENKWERK heb ik ervaren als een rollercoaster langs filosofen en filosofieën die ook vandaag de dag nog ontzettend actueel zijn. Inzicht in denkwijzen en gedachtegangen aan de hand van een zorgvuldig doordachte trainingsreeks hebben mij die verdieping en verrijking gebracht, waar ik naar zocht in mijn groei als mens en manager.

Een trainingsreeks die ik niet had willen missen. Verwacht geen kant-en-klare oplossingen of richtlijnen, maar wel een bloei aan handvatten om die zelf te ontwikkelen.”

Marcel de Groot – Marketing manager Libris

“Mens durf te twijfelen! En dat is wat deze filosofische trainingsreeks doet. Loslaten van je eigen gelijk en de dialoog met jezelf durven aangaan.

Zelden een opleiding gevolgd die mij zowel als mens als bestuurder zoveel heeft verrijkt. Een cadeau dat ik iedereen gun.”

Baukelien van Minnen – Bestuurder De Buitenboordmotor

“Dit jaar heb ik mezelf de rust en de ruimte gegund om een Filosofische Denktraining te volgen. Nu ik erop terug kijk denk ik ‘dat had ik ook eerder kunnen doen’. 

Ik heb dit als heel waardevol ervaren zowel voor mijn werkzaam leven als ook voor mijn persoonlijke ontwikkeling. Ik zou het een ieder die dit ook aanspreekt aanraden om zichzelf ook de rust en de ruimte te gunnen om hier aan deel te nemen.”

Anneke Nijhoff – Conceptontwikkelaar FAME

“Het was een geweldige reis! Ik kijk met heel veel plezier terug op de training en de slotbijeenkomst is een mooie afsluiter van het programma. Dank OVERDENKWERK voor deze reeks – waarin speeltijd in denken werd georganiseerd met een ontzettend toffe groep onder de bezielende leiding van Jeroen Flipse!”

“Van de waan van de dag naar de
zichtbare en onzichtbare aannames die we allemaal hebben. Top gedaan
OVERDENKWERK! Dank aan Jeroen Flipse, de andere docenten en natuurlijk
de prachtige dynamische groep. Het was een feestje!”

Maaike Reijlink – Manager regionale samenwerking/concernstrateeg Regio Stedendriehoek

“Ik ben heel dankbaar dat ik aan deze najaarstraining mee heb mogen doen. Je leert kijken vanuit een breder historisch en/of maatschappelijk perspectief en dat is heel waardevol. Ons normen en waarden, de manier waarop we besluiten nemen hebben een lange filosofische traditie die je aan het denken zet of je denken aanscherpt. En, niet onbelangrijk, naast de inhoud is het samenzijn met een diverse groep niet alleen gezellig maar ook een verrijking!”

Bob Haze – Directeur SBO De Sluis

“In de filosofische denktrainingen vond ik eindelijk datgene wat ik al jaren zocht, een verrijking voor mijn rol als directeur-bestuurder maar ook als mens. Juist de combinatie van weten en niet weten, mogen twijfelen, praten over de essenties van het leven in een groep onder begeleiding van een zeer boeiende verteller en denker. Een cadeautje vind ik het altijd! “

Jessica van der Bilt – Wulder
Directeur-bestuurder Stichting Netwerk

“Ik promoot normaal niet snel een cursus of training, maar filosofische denktraining van OVERDENKWERK heb ik als heel waardevol ervaren. Want zeg nou eerlijk; hoe vaak sta jij als bestuurder echt stil bij thema’s als macht, ethiek en legitimiteit? En heb je ruimte om open en vrij vanuit je eigen casuïstiek hierop te bespiegelen? Als je dit herkent dan is de denktraining een absolute aanrader.”

Docenten:  Filosofische Perspectieven voor Bestuurlijke Wijsheid

Wij werken met bevlogen en ervaren docenten uit zowel de wetenschap als de praktijk. Onze docenten combineren grote kennis met jarenlange praktijkervaring, waardoor theorie en toepassing samenkomen.

Aan deze trainingsreeks zijn onder anderen de volgende deskundigen verbonden:

Jeroen Flipse

Jeroen Flipse is filosoof, trainer en initiatiefnemer van OVERDENKWERK. Als filosoof is hij bewapend met de gedachten van een breed scala aan filosofen, waaronder Socrates, Plato, Aristoteles, Epicures, Hume, Kant, Nietzsche, Wittgenstein, Sartre en Frankfurt. Hij heeft bijdrages geleverd aan het ISVW (Internationaal Instituut voor de Wijsbegeerte), de BlomBerg Society  en het NCD (Nederlandse vereniging van Commissarissen en Directeuren).

Praktische informatie:  Filosofische Perspectieven voor Bestuurlijke Wijsheid

Dataoverzicht:  Filosofische Perspectieven voor Bestuurlijke Wijsheid

Module 1 – Macht, invloed & legitimiteit

Woensdag 15 september 2027: 13:00 – 19:30 uur, aansluitend diner
Donderdag 16 september 2027: 8:30 – 14:30 uur

Module 2 – Verstand, gevoel & morele intuïtie

Woensdag 13 oktober 2027: 13:00 – 19:30 uur, aansluitend diner
Donderdag 14 oktober 2027: 8:30 – 14:30 uur

Module 3 – Taal, framing & betrouwbare kennis

Woensdag 10 november 2027: 13:00 – 19:30 uur, aansluitend diner
Donderdag 11 november 2027: 8:30 – 14:30 uur

Module 4 – Ethiek, rechtvaardigheid & integriteit

Woensdag 8 december 2027: 13:00 – 19:30 uur, aansluitend diner
Donderdag 9 december 2027: 8:30 – 14:30 uur

Slotbijeenkomst – Reflectie, oogst & nieuwe vragen
Woensdag 22 december 2027: 13:00 – 19:30 uur, aansluitend diner

Optie nemen>>   

Direct inschrijven >>