Leergang Filosofie & Leiderschap

Wat heeft 2500 jaar filosofie aan inspirerende wijsheden opgeleverd voor de bestuurder van nu? Wat kunnen grote denkers als Socrates, Aristoteles, Machiavelli, Nietzsche of Sartre de huidige generatie leiders meegeven? 

Tijdens deze interactieve leergang verdiept u zich in de klassieke wortels van leiderschap. U maakt kennis met de meest krachtige gedachten uit de filosofie en verkent de drie complementaire invalshoeken van pathos, logos en ethos. Deze leergang biedt het filosofische fundament van leiderschap: tijdloze inzichten die richting geven aan bezield en verantwoordelijk leiderschap.

U bent even helemaal uit de dagelijkse dynamiek en kunt uw denken verrijken onder het genot van de gastronomie van het heerlijke landgoed ISVW.

Na het volgen van deze leergang bent u in staat om:

✓ Uw eigen leiderschapspraktijk kritisch te analyseren vanuit een analytisch kader voor bestuurlijke beslissingen;

✓ Bestuurlijk handelen bewuster en beredeneerd vorm te geven vanuit de perspectieven pathos, logos en ethos;

✓ Filosofische kennis en denkkaders toe te passen op leiderschapsvraagstukken in de eigen praktijk;

✓ Met een bredere en meer reflectieve blik te kijken naar de eigen rol en context als leider.

Doelgroep: We verwelkomen zowel bestuurders /directeuren /managers /toezichthouders uit de (semi-)publieke als private sector.

Ascenda: De Leergang Filosofie & Leiderschap is opgenomen in het geaccrediteerde professionaliseringsaanbod van Ascenda (voorheen Schoolleidersregister PO).

NRTO Keurmerk: OVERDENKWERK voldoet aan alle eisen van het NRTO-Keurmerk en is hiermee geaccrediteerd als instelling voor permanente educatie.

Bekijk de planning · Lees ervaringen van deelnemers

De leergang Filosofie & Leiderschap is modulair opgebouwd: vijf modules gespreid over een periode van drie maanden.

Module  1  |  Introductie in de filosofie van leiderschap: Tussen macht en gezag

Deze leergang wordt vormgegeven door de antieke begrippen pathos, logos en ethos. Deze drie complementaire aspecten van leiderschap voeren ons langs de diverse grote denkers uit het verleden en heden.

Module  2  |  Leiderschap met pathos: besturen met ziel en zaligheid

Wat is besturen met pathos? Bij pathos gaat het om bezieling, passie en authenticiteit, tevens gaat het om een zeker sluwe doortastendheid. Machiavelli  sprak over de deugd Virtù . Maar wat betekent Virtù in de dagelijkse praktijk?

Module  3  |  Leiderschap met logos: nuchter en wijs besturen

Hoe kunnen we onszelf “bedienen van ons verstand”, zoals Immanuel Kant het credo van de verlichting duidde? Hoe komt u tot het inzicht in uzelf als mens? Kortom, wat zijn uw menselijke beperkingen als leider en hoe gaat u daarmee om?

Module  4  |  Leiderschap met ethos: integer en geloofwaardig besturen

Wat gebeurt er als uw integriteit en geloofwaardigheid op het spel staan? Welk effect heeft dit op uw leiderschap? Neem de wijsheid van de oude Stoïcijnse filosofie mee en houd focus op ‘hetgeen dat aan ons is’, uw ethos.

Module  5  |  Reflectie op uw eigen leiderschapsstijl

Tijdens deze laatste module van de leergang gaan we reflecteren op uw eigen leiderschapsstijl vanuit de invalshoeken pathos, logos en ethos.

“Heel boeiend gebracht! Ik heb alles opgezogen. Ga er nog lang van nagenieten/herkauwen. Ik ben zo geïnspireerd geraakt dat ik ook mijn medewerkers laat oefenen met bijvoorbeeld deugden: er aan groeien of constateren dat het in het handelen zichtbaar is.”

Hetty Hospes – van Rijn – Directeur Vrije School de Es

“De laagdrempeligheid en tegelijkertijd de diepgang.”

Ilse Cools – Directeur Basisschool Heidewijs, Stichting Prodas

“Superleuke trainingsreeks: vanuit de filosofie reflecteren op de toekomst als individu en als professional! Echt een verademing ten opzichte van traditionele managementcourses!”

Dineke Katerberg – Directeur-Bestuurder Stichting Westerholm

“Tijdens de training ben ik steeds enthousiaster geworden over het nut van twijfelen! Ik heb echt genoten van de training. ”

Rob Kleijwegt – Directeur Waterveiligheid Waterschap Rivierenland

“De opbrengst voor mezelf was top. Filosofie is veel leuker dan ik dacht!”

Maud Nelissen – Directeur CVS Ridderhof

“Verrijkend, zo’n filosofische reeks, door de inhoud en de opzet van het programma. En vreugdevol, door de gesprekken met deelnemers van diverse (professionele) achtergronden”

Liesbeth Minnema – Opgavemanager Assetmanagement Wetterskip Fryslân

“Ik promoot normaal niet snel een cursus of training, maar filosofische denktraining van OVERDENKWERK heb ik als heel waardevol ervaren. Want zeg nou eerlijk; hoe vaak sta jij als bestuurder echt stil bij thema’s als macht, ethiek en legitimiteit? En heb je ruimte om open en vrij vanuit je eigen casuïstiek hierop te bespiegelen? Als je dit herkent dan is de denktraining een absolute aanrader.”

Jaap Huibers – Directeur Bestuurder Rentree

Bekijk de videoterugblik van Jaap

Lees meer ervaringen van deelnemers

Docenten

Wij werken met gerenommeerde experts en promovendi van diverse universiteiten. Samen met diverse praktijkprofessionals bieden zij een interessante mix van wetenschap en praktijkervaring.

Als docent verbonden aan deze leergang zijn:

Jeroen Flipse

Jeroen Flipse (drs.) is filosoof, trainer en initiatiefnemer van OVERDENKWERK. Als filosoof is hij bewapend met de gedachten van een breed scala aan filosofen, waaronder Socrates, Plato, Aristoteles, Epicures, Hume, Kant, Nietzsche, Wittgenstein, Sartre en Frankfurt. Hij heeft bijdrages geleverd aan het ISVW (Internationaal Instituut voor de Wijsbegeerte), de BlomBerg Society  en het NCD (Nederlandse vereniging van Commissarissen en Directeuren).

Steven de Waal

Steven de Waal (dr.) is strategie- en governance expert en oprichter en voorzitter van de eerste private denktank in Nederland, de Public SPACE Foundation met de missie ‘het bevorderen van actief burgerschap en maatschappelijk ondernemerschap’. Om die missie waar te maken, leidt en initieert hij debatten (vaak over publieke dienstverlening), geeft hij lezingen en schrijft hij blogs, artikelen en boeken. Hij is gepromoveerd op het proefschrift ‘The Value(s) of Civil Leaders’.

Marjan Slob

 

Marjan Slob is filosoof, schrijver en droeg van 2023 tot 2025 de eretitel Denker der Nederlanden en heeft een lange staat van dienst als schrijver-onderzoeker voor nationale kennisinstituten (zoals het Planbureau voor de Leefomgeving, de Onderzoeksraad voor Veiligheid, de staf Deltacommissaris). Haar werk verschijnt in kranten en tijdschriften, waaronder Filosofie Magazine en de Volkskrant, waarin zij jarenlang een column had op de opiniepagina’s. Zij spreekt als keynotespreker op tal van congressen. 

Henk Den Uijl

Dr. Henk den Uijl is als filosoof verbonden aan de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB). Hij is daar co-decaan, docent en onderzoeker. Hij studeerde af op het denken van Emmanuel Levinas, en heeft in zijn proefschrift zich verder verdiept in de traditie van de fenomenologie en wijsgerige hermeneutiek. Hij gebruikt dit vooral om na te denken over politiek, democratie en goed bestuur.

Pieter Wijnsma

Pieter Wijnsma is als netwerkpartner verbonden aan Governance Support. Hij heeft zo’n dertig jaar ervaring als manager en bestuurder (in de openbare) gezondheidszorg. Hij is al vele jaren actief als docent en moderator in opleidingen voor toezichthouders, bestuurders, hogere leidinggevenden en medisch specialisten, onder meer rond het thema ethiek.

Een uitgebreide beschrijving van de trainers vindt u hier.

Leergang Filosofie & Leiderschap     

Planning 2026 – 2027

Winter 2027

Startdatum en planning: Module  1  | Woensdag 20 januari 2027

Module 2 | Woensdag 10 februari 2027
Module 3 | Woensdag 3 maart 2027
Module 4 | Woensdag 24 maart 2027
Module 5 | Woensdag 14 april 2027

* Alle modules zijn van 13:30 tot 19.30 uur, aansluitend diner.

Najaar 2027

Startdatum en planning: Module  1  | Donderdag 23 september 2027

Module 2 | Donderdag 7 oktober 2027
Module 3 | Donderdag 4 november 2027
Module 4 | Donderdag 25 november 2027
Module 5 | Donderdag 16 december 2027

* Alle modules zijn van 13:30 tot 19.30 uur, aansluitend diner.

Optie nemen

Direct inschrijven >>

“Als leidinggevende nam ik door de hoeveelheid dagelijkse werk te weinig tijd voor reflectie. Door de sessies bij Overdenkwerk heb ik meer denkkracht gekregen, waardoor ik bewuster stil sta bij zaken die er toe doen.”

Nancy de Graaff – Directeur-bestuurder De Hoeve